6. Αλληλεπίδραση ρύπων με το έδαφος

Στη Θεματική Ενότητα 3 είδαμε ότι για να ξέρουμε πού θα πάει ο διαλυμένος ρύπος (Θεματική Ενότητα 7), πρέπει να ξέρουμε πρώτα πού πηγαίνει το νερό [3-5P]. Όμως, εκτός από νερό (υδατική φάση), στο κορεσμένο υπέδαφος έχουμε και τους εδαφικούς κόκκους ή, για να χρησιμοποιήσουμε έναν πιο γενικό όρο, την εδαφική στερεά φάση. Επιπλέον, στην ακόρεστη ζώνη έχουμε και αέρα (αέρια φάση). Τέλος, όπως είδαμε στις Θεματικές Ενότητες 3 και 4, στο υπέδαφος μπορεί να διαρρεύσουν και οργανικοί ρύποι που δεν αναμειγνύονται με το νερό (μη υδατική φάση). Για να απαντήσουμε το βασικό ερώτημα «πώς θα συμπεριφερθεί ο ρύπος» πρέπει να μελετήσουμε πώς αλληλεπιδρά ο ρύπος με τις εδαφικές φάσεις, δηλαδή το νερό, τον αέρα, και τα εδαφικά στερεά. Αυτή η ενότητα απαιτεί φρεσκάρισμα λίγων εννοιών χημείας και εδαφομηχανικής που περιλαμβάνεται στην εισαγωγική παρουσίαση [6-1P, 6N]. Η μελέτη της αλληλεπίδρασης φάσεων ξεκινάει από ζευγάρια υγρής-αέριας φάσης [6-2P], που μας είναι οικεία από την καθημερινή ζωή (π.χ. η γνωστή μας εξάτμιση), και συνεχίζει με αλληλεπίδραση στα ζευγάρια υγρής-υγρής φάσης και υγρής-στερεάς φάσης [6-3P]. Οι περιγραφές της αλληλεπίδρασης σε ζευγάρια με αέρια φάση συνοδεύονται με μικρά προβλήματα εξάσκησης [6-2SP]. Οι μαθησιακοί στόχοι αυτής της ενότητας δίνονται υπό μορφή τυπικών ερωτημάτων [6-4P], η απάντηση των οποίων υποστηρίζεται από τις λυμένες ασκήσεις που είναι εμπνευσμένες από ρεαλιστικά ερωτήματα της πράξης [6-SP1, 6-SP2]. Μια πρώτη γεύση της εφαρμοσμένης χρησιμότητας των γνώσεων για την αλληλεπίδραση μεταξύ εδαφικών φάσεων δίνεται στην παρουσίαση ενός εμβληματικού περιστατικού διαρροής από αγωγό μεταφοράς πετρελαίου στο Bemidji, Μινεσότα [6CS].

Το μεγάλο μήνυμα αυτής της ενότητας είναι ότι αν ένας ρύπος διαφύγει στο υπέδαφος, δεν θα μείνει στη φάση στην οποία διέρρευσε (π.χ. το νερό), αλλά θα ρυπάνει και τις άλλες εδαφικές φάσεις (δηλ. τα εδαφικά στερεά και τον αέρα). Επίσης, ότι όταν σκεφτόμαστε πόσο μας ανησυχεί ένας ρύπος, δεν μας προβληματίζει μόνο η τιμή της συγκέντρωσής του (πόσο ξεπερνά το επιτρεπόμενο όριο;) αλλά και η συνολική μάζα του, ιδίως όταν μελετάμε την αποκατάσταση του χώρου (πόση μάζα ρύπου πρέπει να απομακρυνθεί;).